Tag: نگاه استراتژیک

اکوسیستم کسب‌وکار و مدیریت منابع مالی

صحبت از موج راه‌اندازی کسب‌وکارهای کارآفرینانه در ایران حرف تازه‌ای نیست. چند سال اخیر، واژه‌هایی مثل اقتصاد دانش‌محور و اقتصاد مبتنی بر فناوری اطلاعات بیش از پیش در ادبیات کسب‌وکار کشور مطرح شده و تب راه‌اندازی کسب‌وکارهای دانش‌بنیان یا کسب‌وکارهای نوپا (که گاهی هم آنها را به اشتباه معادل هم در نظر می‌گیرند)، فضای کسب‌وکار کشور را تحت تاثیر قرار داده است. بسیاری از سازمان‌های بزرگ در چند سال اخیر اقدام به حمایت‌های مالی از ایده‌های نو و خلاقانه کرده‌اند و مراکزی هم تحت عنوان شتاب‌دهنده با ارائه مجموعه‌ای از حمایت‌های مادی و غیرمادی برای کسب‌وکارهای نوپا شروع به فعالیت کرده‌اند. در کنار فعالیت‌های بخش خصوصی، دولت نیز از طریق سازوکارهایی مثل تامین مالی به واسطه صندوق نوآوری و شکوفایی یا پشتیبانی مادی و غیرمادی از طریق پارک‌های علم و فناوری و شهرک‌های علمی-تحقیقاتی در این فضا به ایفای نقش پرداخته است. نگاهی به این اکوسیستم که نقش‌آفرینان متعددی از جمله دولت، موسسات دانشگاهی، پارک‌های علم و فناوری، پژوهشگاه‌ها، شرکت‌های بزرگ، شتاب‌دهنده‌ها و مراکز ترویجی بخش خصوصی در آن حضور دارند، یک گلوگاه استراتژیک را مطرح می‌کند و آن اینکه آیا مدیریت جریان نقدینگی و صرف منابع مالی در این بازار در مسیر صحیح به پیش می‌رود؟ به عبارت دیگر، رویه فعلی برای مدیریت منابع مالی، رویکرد استراتژیک صحیحی است؟ ادامه نوشته

الگوی تنوع همگون عمودی: خوب یا بد؟

تنوع‌بخشی به حوزه‌های کسب‌وکار یکی از متداول‌ترین انتخاب‌ها در استراتژی رشد بنگاه‌های اقتصادی است. استراتژی تنوع‌بخشی ممکن است با الگوهای مختلفی از جمله تنوع همگون و ناهمگون یا تنوع همگون عمودی و همگون افقی دنبال شود. ایده کلیدی در به‌کارگیری این استراتژی، به‌کارگیری قابلیت رشد سازمان برای حضور در حوزه‌های متنوع و دستیابی به نرخ بازده بالاتر نسبت به زمان فعالیت متمرکز در یک حوزه کسب‌وکار است. گاهی نیز سازمان‌ها تنوع‌بخشی را با هدف اجتناب از تبعات رکود در حوزه فعالیت‌شان در پیش می‌گیرند. پرسشی که از منظر مدیریت استراتژیک مطرح می‌شود این است که آیا تنوع‌بخشی همان نوشدارویی‌ست که به دنبالش بوده‌ایم؟ به عبارت دیگر، آیا تنوع‌بخشی انتخاب استراتژیک مناسبی است؟ به لحاظ نظری، چنین پرسش‌هایی عمدتاً در استراتژی سطح گروه (Corporate Strategy) مطرح می‌شوند و برای اتخاذ چنین تصمیمی، باید زوایای مختلفی را مورد توجه قرار داد. در این یادداشت کوتاه، به طور مشخص نکاتی را درباره استراتژی تنوع همگون عمودی مطرح می‌کنم. تنوع همگون عمودی رویکردی برای توسعه کسب‌وکار پیرامون زنجیره ارزش و در حلقه‌های پیشین یا پسین آن است. شرکت‌ها به منظور تولید محصولات یا ارائه خدمات اصلی‌شان با این حلقه‌های پیشین و پسین تعامل دارند و این تعاملات به شدت بر میزان سودآوری‌شان تاثیرگذار است. به همین دلیل تنوع‌بخشی همگون عمودی معمولاً نخستین گزینه‌ای‌ست که هنگام تصمیم‌گیری‌های استراتژیک درباره تنوع‌بخشی مورد توجه مدیران و مشاوران قرار می‌گیرد. ادامه نوشته

نوآوری غیرسازنده – نوآوری برهم‌زننده

همه جا صحبت از نوآوری است؛ این‌طور نیست؟! واژه نوآوری هر روز بیشتز از قبل به گوش‌مان می‌رسد، چه در مورد یک محصول تجاری و مصرفی و چه در حوزه خدمات مالی. در واقع نوآوری به یکی از واژه‌های دم‌دستی سازمان‌ها و شرکت‌ها تبدیل شده است. موج پیدایش شرکت‌های دانش بنیان، استارت آپ‌ها و کسب‌وکارهای مبتنی بر فناوری اطلاعات هم به‌کارگیری واژه نوآوری را تشدید کرده است. در عرصه بین‌المللی نیز مجموع نظریات کلایتون کریستینسن، استاد دانشکده کسب‌وکار هاروارد، تحت عنوان Disruptive Innovation که گاه در فارسی به نوآوری برهم‌زننده و گاه نوآوری برافکن ترجمه شده است، یکی از مجموعه مباحث مورد اقبال محققان، دانشگاهیان و مدیران بوده است؛ تا جایی که کریستینسن در این سال‌ها به عنوان یکی از چند چهره نخست علوم مدیریتی مورد توجه قرار گرفته است. در عرصه عمل نیز شاهد اهمیت نوآوری در کسب‌وکارها هستیم. این حقیقت که شرکت‌هایی مانند اوبر، اِیربی‌اِن‌بی و نت‌فلیکس با نوآوری در مدل‌های سنتی کسب‌وکار به شرکت‌های پیشتاز در حوزه‌های حمل‌ونقل درون شهری، اجاره ملک و سرویس پخش ویدئو مبدل شده‌اند؛ بزرگ‌ترین دلیل برای اهمیت، ضرورت و ارزش نوآوری است. اما جای یک پرسش خالی است! ادامه نوشته

منابع مطالعاتی در استراتژی: نشریات برتر

شناسایی منابع مطالعاتی یکی از مهم‌ترین مهارت‌ها و مسائل پیش‌روی محققان و دانشجویان است. این مهارت به ویژه با حجم انبوه تولید علم و تسهیل در دسترسی به منابع علمی به واسطه گسترش اینترنت از اهمیت بیشتری برخوردار شده است. به عنوان یک دانشجو در مقاطع تحصیلات تکمیلی باید بتوانید آخرین دستاوردهای علمی را در حوزه علمی‌تان پیدا کنید، از نظرات جدید صاحب‌نظران درباره تئوری‌های پرسابقه‌تر و تحقیقات شاخصی که در گذشته انجام شده است مطلع باشید، با پیشرفت‌های تئوریک در آن حوزه آشنا باشید و چهره‌های سرشناس آن حوزه علمی را بشناسید. به عنوان محقق باید از آخرین مسائل مورد توجه محققان در سراسر دنیا آگاه باشید، پرسش‌های پاسخ‌نیافته و موضوعات داغ حوزه مطالعاتی‌تان را بشناسید و بتوانید از طریق برقراری پیوند میان دستاوردهای پژوهشی دیگر محققان با پرسش‌های ذهنی‌تان، به ایده‌های جدیدی برای پیشبرد فعالیت‌های تحقیقاتی‌تان دست پیدا کنید. بنابراین، شناسایی منابع مطالعاتیِ صحیح گام آغازین مهمی است که فعالیت‌های آتی شما را، چه به عنوان دانشجو و چه به عنوان محقق تحت تاثیر قرار می‌دهد. یکی از پرسش‌هایی که به سبب حوزه فعالیتم با آن روبه‌رو هستم، پرسش از ” منابع مطالعاتی در حوزه استراتژی ” است. در این یادداشت منابعی را از میان برترین نشریات حوزه استراتژی معرفی می‌کنم. ادامه نوشته

خلق استراتژی: نگاه زنجیره‌وار به تدوین استراتژی

در بسیاری از مواقع به عنوان محقق، مشاور یا مدرس استراتژی با این پرسش‌ها روبه‌رو هستیم: “استراتژی چگونه خلق می‌شود؟” “چه مسیری را باید برای دستیابی به استراتژی اثربخش طی کنیم؟” “گام‌های تدوین و دستیابی به استراتژی چیست؟” بر همین اساس، بخش اعظمی از کتاب‌های حوزه استراتژی به تشریح فرایندها و گام‌هایی اختصاص یافته است که به زعم نویسندگان، مسیری کارآمد برای دستیابی به استراتژی است. بسیاری از این فرایندها و گام‌ها از یک روند سلسله مراتبی برای تحلیل محیط داخلی و پیرامونی پیروی کرده و با ارائه مجموعه‌ای از ابزارها، سعی در جمع‌بندی تحلیل‌ها و ارائه راهکارهایی برای دستیابی به استراتژی دارند. نکته مهم مواردی‌ست که اغلب از قلم می‌افتند. این موارد شامل تعریف دقیقی از استراتژی، در نظر گرفتن یکپارچگی میان گام‌های دستیابی به استراتژی و راهنماهایی برای بسترسازی جهت اجرای استراتژی است. در میان کتاب‌های حوزه استراتژی، کتاب اِی. جی. لافلِی (مدیرعامل شرکت پی‌اندجی) و راجر مارتین (استاد دانشکده کسب‌وکار راتمن) با عنوان بازی برد: راهکارهای دستیابی به استراتژی برد [Playing to Win: How Strategy Really Works] از جمله کتاب‌هایی‌ست که با پوشاندن هر سه نقطه ضعف یادشده، رویکردی جامع را پیشنهاد داده و این رویکرد را با ذکر مثال‌ها و نمونه‌های متعدد از شرکت پی‌اندجی تشریح می‌کند.

پی‌اندجی بزرگ‌ترین تولیدکننده کالاهای مصرفی در جهان است و محصولات و برندهای متعدد و نام‌آشنایی چون خمیر دندان کرست، پوشک پمپرز، شوینده‌های تاید و آریِل، لوازم اصلاح ژیلت، شامپوهای پن‌تن و هداندشولدرز، دستمال‌های بونتی، پاک‌کننده سوئیفر، مسواک اورال‌بی، عطرهای هوگوباس و ده‌ها برند دیگر را تولید و به بازار عرضه می‌کند. [مشاهده لیست کامل برندهای پی‌اندجی] در واقع، ترکیب درک عمیق اجرایی لافلِی از کسب‌وکار در بالاترین سطوح سازمانی و در یکی از شرکت‌های برتر جهان به همراه نگاه آکادمیک راجر مارتین که سال‌ها ریاست دانشکده کسب‌وکار راتمن را بر عهده داشته است و از همکاران نزدیک مایکل پورتر، استاد برجسته استراتژی دانشکده کسب‌وکار هاروارد، به شمار می‌رود، مدل این کتاب را به یکی از کاربردی‌ترین و مناسب‌ترین الگوهای تدوین استراتژی مبدل ساخته است. اقبال جهانی به کتاب و نقدهای عمدتاً مثبت نسبت به محتوای آن نشان‌دهنده میزان تاثیرگذاری کتاب Playing to Win در حوزه مدیریت و به طور خاص، مدیریت استراتژیک است، به طوری که این کتاب برای مدت‌ها پس از چاپ آن در سال ۲۰۱۳ میلادی، در صدر کتاب‌های پرفروش آمازون در حوزه استراتژی قرار داشت و جوایز متعددی را تحت عنوان کتاب برتر از وال‌استریت ژورنال، فوربس، بیزنس‌ویک و سایر نشریات و رسانه‌های حوزه کسب‌وکار دریافت کرده است. ادامه نوشته