Tag: مقاله

پایان‌نامه فروشی، دست‌های پشت پرده و قله‌های رشد علمی!

مسئله پایان‌نامه فروشی پدیده جدیدی نیست، اما اخیراً به یکی از تیترهای جذاب خبرگزاری‌ها و نشریات تبدیل شده است. تجربه نشان می‌دهد که رویکرد ما در برخورد با مسائل اساسی اغلب به صورت موج‌های زودگذر و هیجانی است و حتی گاهی این موج‌ها نشأت گرفته از مسائل سیاسی هستند. سال‌هاست که با پدیده پایان‌نامه فروشی و مقاله‌نویسی مواجه هستیم، دو سال پیش در یادداشتی با عنوان پژوهش به قیمت بازار اشاره‌ای به این مسئله داشتم و آنچه هم‌اکنون روبه‌روی نماد آموزش عالی کشور رخ می‌دهد، قبل از این هم وجود داشته است؛ اما دو نکته مهم در این موج جدید خبری وجود دارد.

نخست اینکه که چگونه می‌شود این پدیده را به توطئه بیگانگان نسبت داد؟! ارتباط دادن پدیده پایان‌نامه فروشی و مقاله نویسی به توطئه بیگانگان مشابه همان رفتار نابالغی‌ست که هنگام برخورد با طیف وسیعی از مسائل و مشکلات داریم؛ مسئولیت را به گردن دیگری می‌اندازیم و صورت مسئله را پاک می‌کنیم. پدیده پایان‌نامه فروشی و مقاله نویسی نتیجه مستقیم سیاست‌گذاری‌های اجتماعی برای توسعه نامتوازن و معیوب نظام آموزش عالی است. با فرض بر یک نگاه ساده و غیرپیچیده، نظام آموزش عالی (به دلایلی که خارج از این یادداشت کوتاه است) بدون نگاه استراتژیک نسبت به توسعه ظرفیت فوق‌لیسانس و دکتری اقدام می‌کند؛ بازار توان جذب این فارغ‌التحصیلان را ندارد؛ مشکلات اقتصادی ناشی از بیکاری و فشار اجتماعی ناشی از سرمایه‌گذاری چندین سال از عمر با تاثیر متقابل روی همدیگر افزایش می‌یابند؛ و در نتیجه، بخشی از فارغ‌التحصیلان رو به سوی نوشتن و فروش پایان‌نامه و مقاله برای پاسخ‌گویی به تقاضای ناشی از افزایش مستمر ظرفیت نظام آموزش عالی می‌روند. احتمالاً که قصد نداریم بگوئیم بیگانگان درباره افزایش ظرفیت نظام آموزش عالی و توسعه بی‌رویه رشته‌ها و واحدهای دانشگاهی تصمیم‌گیری کرده‌اند؟!!!

دومین نکته مهم مسئله رشد علمی است؛ رشد علمی در ایران یک اشتباه مصطلح است! متاسفانه اشاره به تعداد مقالات منتشرشده در برهه‌ای به عنوان رشد علمی تلقی و آن‌چنان در گفتارهای رسمی ترویج گشت که به باور همگانی تبدیل شد. افزایش تعداد مقالات چاپ‌شده رشد علمی نیست؛ معیارهای متعددی نظیر تعداد استنادات به هر مقاله، میزان مقالات مشترک با پژوهشگران خارجی یا تعداد پتنت‌های مستخرج از مقالات مهم‌تر از تعداد مقالات منتشرشده هستند. همه اینها در حالی‌ست که فرایند انجام پژوهش و چاپ مقاله مستخرج از آن در یک نشریه معتبر بین‌المللی گاه تا ۵ سال طول می‌کشد و آنچه اکنون در کاهش تعداد مقالات منتشرشده می‌بینیم، نتیجه سیاست‌های امروز نیست و باید ریشه آن را در زمان دیگری جست‌وجو کرد. مسائل مهم دیگری مانند کیفیت نشریه‌هایی که مقالات نویسندگان ایرانی را چاپ می‌کنند، و یا آمار تعداد مقالاتی که به دلیل افشای تقلب علمی پس از مدت زمانی از انتشار بازپس‌گرفته می‌شوند، نیز وجود دارد که از حوصله این یادداشت خارج است.

و البته بماند که همه این سال‌ها داشتیم با پایان‌نامه‌های تقلبی و مقاله‌های فروخته شده که توطئه‌ای از جانب بیگانگان بود؛ قله‌های رشد علمی را یکی پس از دیگری فتح می‌کردیم!

پژوهش‌های مدیریتی: چند نکته برای محققان

امسال فرصت همکاری با دو انجمن معتبر در حوزه مدیریت شامل آکادمی مدیریت امریکا (Academy of Management) و آکادمی کسب‌وکار بین‌الملل (Academy of International Business) را داشتم. این فرصت همکاری حول داوری مقالات کنفرانس‌های سال ۲۰۱۶ میلادی این دو انجمن شکل گرفت و سپس در زمینه‌های دیگر تداوم یافته است. کنفرانس سال ۲۰۱۶ آکادمی مدیریت در شهر آناهایم ایالت کالیفرنیا و کنفرانس سال ۲۰۱۶ آکادمی کسب‌وکار بین‌الملل در شهر نیواورلئان ایالت لوئیزیانا برگزار می‌شود و همکاری من با هر دو انجمن در حوزه ائتلاف‌های استراتژیک بود. تجربه داوری مقالات در نشریات علمی پژوهشی فارسی‌زبان در رشته مدیریت و مقایسه آن با مقالات این دو کنفرانس و تعامل با دبیران پنل‌های تخصصی باعث شد این یادداشت را به نکاتی در زمینه پژوهش‌های مدیریتی اختصاص بدهم. ادامه نوشته

منابع مطالعاتی در استراتژی: نشریات برتر

شناسایی منابع مطالعاتی یکی از مهم‌ترین مهارت‌ها و مسائل پیش‌روی محققان و دانشجویان است. این مهارت به ویژه با حجم انبوه تولید علم و تسهیل در دسترسی به منابع علمی به واسطه گسترش اینترنت از اهمیت بیشتری برخوردار شده است. به عنوان یک دانشجو در مقاطع تحصیلات تکمیلی باید بتوانید آخرین دستاوردهای علمی را در حوزه علمی‌تان پیدا کنید، از نظرات جدید صاحب‌نظران درباره تئوری‌های پرسابقه‌تر و تحقیقات شاخصی که در گذشته انجام شده است مطلع باشید، با پیشرفت‌های تئوریک در آن حوزه آشنا باشید و چهره‌های سرشناس آن حوزه علمی را بشناسید. به عنوان محقق باید از آخرین مسائل مورد توجه محققان در سراسر دنیا آگاه باشید، پرسش‌های پاسخ‌نیافته و موضوعات داغ حوزه مطالعاتی‌تان را بشناسید و بتوانید از طریق برقراری پیوند میان دستاوردهای پژوهشی دیگر محققان با پرسش‌های ذهنی‌تان، به ایده‌های جدیدی برای پیشبرد فعالیت‌های تحقیقاتی‌تان دست پیدا کنید. بنابراین، شناسایی منابع مطالعاتیِ صحیح گام آغازین مهمی است که فعالیت‌های آتی شما را، چه به عنوان دانشجو و چه به عنوان محقق تحت تاثیر قرار می‌دهد. یکی از پرسش‌هایی که به سبب حوزه فعالیتم با آن روبه‌رو هستم، پرسش از ” منابع مطالعاتی در حوزه استراتژی ” است. در این یادداشت منابعی را از میان برترین نشریات حوزه استراتژی معرفی می‌کنم. ادامه نوشته

کارگاه تخصصی عارضه یابی پیاده سازی استراتژی

یکی از موضوعات تخصصی و مورد علاقه‌ام در میان حوزه‌های متنوع مدیریت استراتژیک، مسئله “پیاده‌سازی استراتژی” است که در سال‌های اخیر آن را در قالب پایان‌نامه (دوره کارشناسی ارشد)، مقالات متعدد، ارائه مشاوره و کارگاه‌های آسیب‌شناسی پیگیری کرده‌ام. اگر تجربه حضور در سازمان‌های مختلف به عنوان محقق یا مشاور را داشته باشید، حتماً با انبوهی از برنامه‌ها و اسناد استراتژیک روبه‌رو شده‌اید که فقط در حد ایده‌هایی روی کاغذ باقی مانده‌اند و عملیاتی نشده‌اند. پرسشی که در مواجهه با این وضعیت مطرح می‌شود، منشأ و علت عدم موفقیت سازمان در پیاده‌سازی استراتژی‌هایی‌ست که بعضاً با صرف زمان و هزینه‌های فراوان طراحی شده‌اند؛ دلیل اصلی به شکست انجامیدن برنامه‌ریزی‌های استراتژیک را باید در ورودی ضعیف برای مرحله اجرا جست‌وجو کرد یا این دلایل ناشی از موانع پسااجرایی هستند؟ زمینه و بستر پیاده‌سازی استراتژی نقش تاثیرگذارتری در اجرای موفق دارند یا باید بیش از زمینه به محتوا و ماهیت استراتژی توجه کرد؟ ادامه نوشته

انتخاب استراتژی در محیط بین الملل

به طور معمول اشاره به انتخاب استراتژی برای سازمان، ذهن مخاطبان را به سوی مدل‌ها و مفاهیم متداول استراتژی معطوف می‌کند. در نگاه نخست، برای انتخاب استراتژی سازمان باید در ابتدا از مرحله توسعه گزینه‌های استراتژیک عبور کرد و طی کردن این مرحله نیز مستلزم تحلیل محیط داخلی و خارجی و استفاده از مدل‌هایی مانند الگوی شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید یا مدل پنج نیروی رقابتی است. خروجی این تحلیل‌ها مجموعه‌ای از گزینه‌های استراتژیک را پیش روی سازمان قرار می‌دهد و انتخاب استراتژی حاصل تصمیم‌گیری مدیران ارشد و استراتژیست‌های سازمان از میان مجموعه گزینه‌های ممکن است. اما اشخاصی که تجربه مشارکت در تدوین و انتخاب استراتژی واقعی برای سازمان‌ها را دارند، از نقص این نوع نگاه به خوبی آگاهند و می‌دانند که فرایند شکل‌گیری استراتژی به این سادگی نیست. استراتژی از تحلیل و تلفیق چند ماتریس به دست نمی‌آید، پیچیدگی‌های طراحی و انتخاب استراتژی اغلب بیشتر از آن چیزی‌ست که در الگوهای فرایندی به منظور ساده‌سازی مفهوم برای عموم مخاطبان مورد اشاره قرار می‌گیرد. به موازات پیچیدگی‌های ذاتی موجود در فرایند انتخاب استراتژی فارغ از نوع سازمان، صنعت یا ساختار اقتصادی؛ انتخاب استراتژی با گسترش دامنه فعالیت‌های سازمان از موقعیت محلی و مرزهای ملی به محیط بین‌الملل پیچیده‌تر خواهد شد. ادامه نوشته