آرشیو

به درس‌آموخته‌ها

مشاوره مدیریت : تصمیم‌ساز یا تصمیم‌گیرنده؟

خیلی مواقع در جلسه‌ با کارفرماهای مختلف متوجه می‌شوم تعریفی که از مشاوره مدیریت در ذهن مدیران و کارشناسان سازمان کارفرما است، فاصله زیادی با واقعیت دارد. مشاوره مدیریت در یک جمله یعنی کمک به سازمان برای اتخاذ تصمیمات دشوار و ایجاد تغییر. در این تعریف، مشاور “تصمیم‌ساز” است، نه “تصمیم‌گیرنده” و نقش تصمیم گیری و مسئولیت‌های ناشی از آن همچنان در اختیار سازمان و مدیران آن است. آنچه این روزها در سازمان‌های مختلف می‌بینم تمایلی است که برای سپردن نقش تصمیم‌گیری به مشاوران وجود دارد و انگیزه اصلی این تمایل، رفع تکلیف مدیران سازمان‌ها و فرار از پاسخگویی درباره تبعات تصمیم‌گیری است. می‌توان از مشاوران برای ارتقای تصمیم‌سازی استفاده کرد، اما هیچ مشاوری نمی‌تواند و نباید به جای سازمان تصمیم‌گیری کند.

مشاوره مدیریت : با داده‌ها مهربان باشیم

یکی از ایرادات اساسی تحلیل‌گران کسب‌وکار و مشاوران مدیریت داخلی، تسلط اندک روی کار با داده‌ها از حیث به‌کارگیری مفاهیم و ابزارهای محاسباتی است که منجر به بدفهمی داده‌ها و در نهایت، تحلیل‌های غیرموثر در پروژه‌های مشاوره مدیریت می‌شود. بسیاری از مواقع، تحلیل‌هایی که روی داده‌های عددی انجام می‌دهیم متکی بر میانگین است و سرنوشت تحلیل‌های‌مان به میانگین‌هایی گره می‌خورد که تحت تاثیر داده‌های دو سر انتهایی طیف هستند. به همین دلیل لازم است: همیشه به انحراف از معیار داده‌ها توجه کنیم؛ توزیع داده‌ها را با استفاده از قاعده هشتاد-بیست بررسی کنیم؛ شاخص‌هایی مثل مُد و میانه را در تحلیل داده‌ها در نظر بگیریم؛ و به جای میانگین‌گیری ساده کمی خلاقیت به خرج دهیم و فرمول‌هایی برای تخصیص وزن به داده‌ها و محاسبه میانگین‌های وزنی بر حسب نیاز مسئله ابداع کنیم.

مشاوره مدیریت : چیزهایی را مطالعه کنید که مدیران می‌خوانند!

مشاوران مدیریت معمولاً باید به طور مستمر با تیم‌هایی از مدیران و معاونان ارشد، اعضای هیئت‌مدیره و مدیران عامل در ارتباط باشند. دامنه این ارتباطات و تعاملات بسیار گسترده است و گزینه‌های متنوعی از جمله جلسات ارائه نتایج تحلیل‌ها، مصاحبه‌های باز، جلسات بارش فکری (Brainstorming) و یا جلسات ارائه پیشنهادات مشاور (Recommendation) و نظایر اینها را شامل می‌شود. حضور در چنین جلساتی نیازمند مجموعه‌ای از مهارت‌های مختلف است. بخشی از این مهارت‌ها اختصاص به مهارت‌های تسلط روی دامنه موضوع، مسائل اختصاصی صنعت و متدولوژی مشاوره مدیریت دارد و بخش دیگری از این مهارت‌ها عمومی‌تر است که در میان آنها می‌توان به مهارت ارائه مطلب، مدل‌سازی ذهنی، پرسشگری و یا شنیدن فعال اشاره کرد. اما آنچه اغلب از قلم می‌افتد، این است که اگر قرار است جایگاه مشاور مدیریت را بر عهده داشته باشید و در تصمیم‌گیری‌های سازمان نقشی ایفا کنید، باید بتوانید مانند مدیران فکر کنید و یکی از موثرترین و اصلی‌ترین راه‌ها برای تفکر مانند مدیران، نگاه به دنیا و مسئله‌ها از زاویه دید مدیران است.

در واقع، اگر قرار است در حرفه مشاوره مدیریت شبیه به مدیران (تاکید می‌کنم: نه به جای مدیران!) فکر کنید، باید همان منابع اطلاعاتی را مطالعه کنید که مورد استفاده آنهاست. این یعنی به جای خبرخوانی، اخبار را برای خودتان تحلیل کنید یا به دنبال تحلیل‌هایی باشید که در نشریات معتبر به چاپ می‌رسد. به سراغ گزارشات مراجع بین‌المللی درباره صنایع بروید (برای مثال، در حوزه انرژی گزارش‌هایی مانند گزارش آژانس بین‌المللی انرژی). یادداشت‌های دیگر مشاوران و به خصوص مشاوران بین‌المللی را دنبال کنید. مطالب نشریاتی مانند وال‌استریت ژورنال یا فایننشال‌تایمز را بخوانید. یا از سایت‌هایی مانند سایت اتاق بازرگانی استفاده کنید و نقطه‌نظرات اعضای اتاق (که عمدتاً از سرشناس‌ترین مدیران و فعالان اقتصادی هستند) را دنبال کنید. قاعدتاً مطالعه آنچه مدیران می‌خوانند نسخه سحرآمیز تفکر شبیه به مدیران نیست؛ اما قطعاً یکی از پایه‌های اساسی برای نگریستن به مسئله‌ها از زاویه دید مدیران است.