آرشیو

به درس‌آموخته‌ها

مشاوره مدیریت: اصالت مسئله

طراحی استراتژی به معنای زمان‌بندی برای برگزاری تعدادی جلسه و طی کردن یک فرایند گام به گام نیست. طراحی و تدوین استراتژی چیزی نیست که امروز آن را شروع کنیم و یک ماه، دو ماه یا شش ماه بعد به پایان برسانیم. نگاه به طراحی استراتژی در قالب یک پروژه دارای حد و مرز مشخص و غیرمنعطف، نوعی بدفهمی است که گریبان‌گیر سازمان‌های ما شده است و پیامدهایش به وضوح قابل مشاهده است. نگاه به استراتژی باید از رویکرد صرفاً مبتنی بر فرایند، به رویکرد مبتنی بر محتوا تغییر کند و هر داده، رخداد یا فرصت جدیدی نقش خودش را در شکل‌دهی به استراتژی‌ها ایفا کند. در چنین نگاهی، اصالت با شناخت مسئله و حل آن از طریق تصمیم‌گیری‌های استراتژیک است و سندهای برنامه‌ریزی استراتژیک و شاخص‌های ارزیابی برنامه‌ها، در آن نقش حاشیه‌ای دارند. چنین رویکرد، اصالت در جهت‌گیری‌های استراتژیک را هم به همراه خواهد داشت.

مشاوره مدیریت: هنر شناسایی مسائل استراتژیک

این روزها همه چیز استراتژیک شده است. تحول استراتژیک، اقدام استراتژیک، هدف استراتژیک، مذاکره استراتژیک، ایده استراتژیک، سرمایه‌گذاری استراتژیک، شاخص استراتژیک، دیدگاه استراتژیک، سیستم استراتژیک، کالای استراتژیک و و و. در این وضعیت، دیگر کم مانده که با عبارت راهبرد استراتژیک هم مواجه شویم! همه‌ی سازمان‌ها، سیستم‌ها و نهاد‌های اقتصادی-اجتماعی به غیر از وجه استراتژیک، وجه عملیاتی هم دارند و این بازی زبانی با صفت استراتژیک و پنهان‌شدن پشت عبارت‌های شیک اما غلط، کمکی به حل مسائل عملیاتی نمی‌کند. تا زمانی‌که برای افزایش وجهه و اعتبارمان، پشت صفت استراتژیک پنهان می‌شویم و هر چیزی را استراتژیک می‌پنداریم، با انبوهی از مسائل کوچک، اما پراهمیت عملیاتی روبه‌رو خواهیم بود که نه تنها هر تغییری رو به تعالی را ناممکن می‌سازند، بلکه ذره‌ذره ستون‌های پایداری سازمان را هم می‌جوند. توانایی شناسایی مسائل استراتژیک و تفکیک آنها از مسائلی که استراتژیک نیستند، یک مهارت ضروری برای هدایت سازمان‌ها و سیستم‌ها، به ویژه در سطوح بالاتر سازمانی است.

مشاوره مدیریت: انتخاب جوهره استراتژی است

به عنوان مشاور استراتژی، بارها با این مسئله مواجه شده‌ام که سازمان‌ها تلاش می‌کنند تا به همه فرصت‌ها و موقعیت‌ها پاسخ بله بدهند. نتیجه چنین رویکردی سازمان‌های بدقواره‌ای است که تبِ استفاده از پیشوند هلدینگ را دارند و با حضور پراکنده در کسب‌وکارهای گوناگون، عملکردی ضعیف و پایین‌تر از حد متوسط دارند. اگر بخواهم به یک جزء کلیدی از مفهوم استراتژی اشاره کنم؛ باید بگویم که “انتخاب جوهره استراتژی است” و سازمان‌ها باید به دنبال استراتژی‌هایی باشند که انتخاب‌های روشنی را پیش روی‌شان گذاشته و مانع پراکندگی و هدررفت تلاش‌های‌شان باشد. باید به یاد داشته باشیم که “اگر همه چیز در اولویت باشد، هیچ چیز در اولویت نیست” و انتخاب مواردی که در اولویت نیستند، یکی از مسئولیت‌های استراتژیک مدیران ارشد هر سیستم اقتصادی-اجتماعی است.

+ پانوشت: اگر علاقه‌مند به مطالعه پیرامون نگاه به استراتژی در قالب “انتخاب” هستید، توصیه می‌کنم کتاب بازی برد: راهکارهای دستیابی به استراتژی برد را بخوانید. الگوی طراحی استراتژی در کتاب بازی برد منطبق بر همین منطق “انتخاب” است.

مشاوره مدیریت: مدل‌های طراحی استراتژی تکراری

مشاوران مدیریت و تحلیل‌گران استراتژی در ایران عمدتاً با پیش‌فرض‌هایی که در به‌کارگیری یک مدل یا الگو تاثیرگذارند، ناآشنا هستند یا به آنها توجه نمی‌کنند. به همین دلیل است که در پروژه‌های مشاوره مدیریت در صنایع گوناگون عمدتاً از مدل های طراحی استراتژی همسان برای برنامه‌ریزی استراتژیک و تدوین استراتژی استفاده می‌شود و اگر گزارش‌های استراتژی چند سازمان‌ را تورق کرده باشید، با تکرار الگوهای مشابه برای حل مسائل مختلف در سازمان‌های مختلف مواجه می‌شوید. این ناآشنایی یا بی‌توجهی منجر به طراحی استراتژی‌های بی‌کیفیت و غیراثربخش می‌شود و سازمان را از صرف منابع و تلاش برای طراحی و تدوین استراتژی مایوس می‌سازد. دغدغه فهم مسئله‌های واقعی، برقراری تناسب میان روش حل مسئله با اقتضائات سازمان و خلاقیت در نحوه اجرای هر روش ضرورت‌هایی هستند که باید برای اثربخشی مشاوره‌های استراتژی مورد توجه قرار گیرند.

مشاوره مدیریت : اهمیت شناخت مسئله

چرا پروژه‌های مشاوره استراتژی در شرکت‌های ایرانی به دستاورد ارزشمندی منتهی نمی‌شوند؟ استراتژی نه چوب جادو برای حل همه مسائل سازمان است و نه یک فایل اکسل پر از عدد برای اندازه‌گیری میزان دسترسی به اهداف. توقع اینکه استراتژی معجزه‌ای بکند و امکان تولید محصولات جهانی از تکنولوژی‌ها و شیوه‌های قدیمی تولید را فراهم کند، توقع بیخودی‌ست و آخر کار هم شما را از استراتژی مایوس می‌کند. به خاطر همین است که در مشاوره استراتژی (و در همه پروژه‌های مشاوره مدیریت) شناخت مسئله قبل از هر چیز دیگری و بیش از هر چیز دیگری اهمیت دارد، تجویز استراتژی بدون شناخت مسئله‌های واقعی سازمان فقط به درد گرفتن گواهی‌نامه‌ها و تقدیرنامه‌های بی‌مصرف تعالی سازمان و تعالی مدیریت می‌خورد.